Επιχειρήσεις: υποδείγματα και έντυπα

Τιμολόγιο για εταιρεία, ατομική επιχείρηση ή ελεύθερο επαγγελματία στη Βουλγαρία, με τα στοιχεία του άρθρου 114 του βουλγαρικού νόμου για τον ΦΠΑ: δεκαψήφιο αύξοντα αριθμό, ημερομηνία, προμηθευτή και λήπτη με EIK και αριθμό ΦΠΑ, αγαθά ή υπηρεσίες, φορολογητέα αξία, συντελεστή και ποσό ΦΠΑ ή τον λόγο μη επιβολής, πληρωτέο ποσό. Τα ποσά είναι σε ευρώ, το νόμισμα της Βουλγαρίας από 1 Ιανουαρίου 2026. Κατάλληλο και για προμηθευτές χωρίς εγγραφή στον ΦΠΑ (άρθρο 113 παρ. 9). Το τιμολόγιο σε χαρτί ή PDF είναι έγκυρο· ηλεκτρονικά αποστέλλεται αν το αποδέχεται ο λήπτης. Στα βουλγαρικά.

Για συνεχή δραστηριότητα χωρίς σαφές τελικό προϊόν: συμβουλευτική, συντήρηση, λογιστική υποστήριξη, εκπαίδευση, υποστήριξη με πάγια αμοιβή. Διαφέρει από τη σύμβαση έργου στο ότι οφείλεται δραστηριότητα και όχι αποτέλεσμα — οπότε εδώ συμφωνούνται το αντικείμενο, η συχνότητα και ο χρόνος απόκρισης, όχι η παραλαβή ενός ολοκληρωμένου πράγματος. Συμφωνήστε επίσης τι μένει ρητά εκτός αντικειμένου.

Το πρώτο έγγραφο που βλέπει ο πελάτης και το τελευταίο στο οποίο επιστρέφει όταν προκύπτει διαφωνία για το τι είχε υποσχεθεί. Η προσφορά ορίζει το αντικείμενο, την τιμή και τον χρόνο — και πόσο καιρό ισχύει, γιατί χωρίς αυτό παλιές τιμές ανασύρονται μήνες αργότερα. Λέει καθαρά τι δεν περιλαμβάνει η τιμή, κάτι που προλαβαίνει την πιο συνηθισμένη παρεξήγηση στην αρχή μιας δουλειάς.

Υπογράφεται πριν από διαπραγματεύσεις, πριν από την ανάθεση σε υπεργολάβο ή πριν δοθεί πρόσβαση σε εσωτερικές πληροφορίες. Σημασία δεν έχει η απαγόρευση καθαυτή αλλά τα τρία ζητήματα γύρω από αυτήν: τι ακριβώς θεωρείται εμπιστευτικό, ποιες εξαιρέσεις αναγνωρίζονται και πόσο διαρκεί η υποχρέωση μετά τη λήξη της συνεργασίας. Μια συμφωνία χωρίς αυτά τα τρία επιβάλλεται δύσκολα.

Η σύμβαση ανάμεσα σε έναν πελάτη και έναν ανάδοχο για ένα συγκεκριμένο έργο — μια επισκευή, μια μετάφραση, ένα σχέδιο, ένα μάθημα, οτιδήποτε ανατίθεται σε πρόσωπο και όχι σε εταιρεία. Το αδύναμο σημείο των περισσότερων τέτοιων συμβάσεων είναι η ασάφεια: χωρίς ακριβή περιγραφή του έργου, προθεσμία και κριτήρια παραλαβής, δεν υπάρχει τρόπος να αποδειχθεί τι συμφωνήθηκε. Εδώ και τα τρία είναι χωριστά πεδία και όχι ελεύθερο κείμενο.

Το άλλο μισό μιας σύμβασης έργου. Το πρωτόκολλο καταγράφει τι παραλήφθηκε, τι διαπιστώθηκε ως ελαττωματικό, τι μένει να διορθωθεί και πόσα οφείλονται. Χωρίς αυτό, μια διαφωνία για το αν ολοκληρώθηκε το έργο γίνεται από μνήμης. Υπογράφεται και από τα δύο μέρη τη στιγμή της παραλαβής, όχι αργότερα.

Μια υπενθύμιση με e-mail είναι ευγένεια· μια πρόσκληση είναι έγγραφο. Απαριθμεί χωριστά τα τιμολόγια με αριθμό, ημερομηνία και ποσό, δείχνει το συνολικό οφειλόμενο ποσό και ορίζει τελική προθεσμία. Στείλτε την πριν περάσει πολύς καιρός — όσο παλαιότερο είναι το τιμολόγιο, τόσο συχνότερα η άλλη πλευρά ισχυρίζεται ότι η δουλειά είχε αμφισβητηθεί εκείνη την εποχή.