Umowa: wzory i formularze

Dla dwóch osób lub firm, które zgodziły się zakończyć spór – o pieniądze, towar, wykonaną pracę, szkodę lub kaucję – zapłatą uzgodnionej kwoty przez jedną stronę drugiej. Ugoda zapisuje płatność i jej termin, to, że po zapłacie wszystkie roszczenia ze sporu wygasają, że żadna strona nie uznaje odpowiedzialności i że każda ponosi własne koszty. Nie służy do sporu z pracodawcą: roszczenia pracownika zamyka tylko ugoda zawarta po niezależnej poradzie albo za pośrednictwem Acas. Obie strony podpisują; każda zachowuje kopię.

Dla zleceniodawcy i samozatrudnionego konsultanta lub freelancera w Anglii i Walii, działającego na własny rachunek lub przez własną spółkę z o.o. Umowa obejmuje usługi, wynagrodzenie i faktury, wydatki, prawo do wysłania zastępcy, prawa do wyników pracy, poufność, odpowiedzialność, zakończenie umowy oraz zasady off-payroll (IR35) dla średnich i dużych zleceniodawców. Jej treść nie przesądza o statusie pracowniczym ani podatkowym, który zależy od faktycznego wykonywania pracy, więc w razie wątpliwości każda strona powinna zasięgnąć porady.

Dla dwóch firm lub osób w Anglii i Walii, które mają wymienić poufne informacje przed transakcją, wspólnym projektem, inwestycją lub współpracą z dostawcą. Każda strona zobowiązuje się zachować informacje drugiej w tajemnicy, używać ich tylko do wskazanego celu, udostępniać je tylko osobom, które muszą je znać, i zwrócić lub zniszczyć je na żądanie, przez wybraną liczbę lat. Zawiera zwykłe wyjątki i pozwala na zgłoszenia na policję i ujawnienia chronione. Prawem właściwym jest prawo Anglii i Walii.

Dla dwóch osób prywatnych – krewnych, przyjaciół, pary – które pożyczają sobie pieniądze, z odsetkami lub bez. Umowa zapisuje kwotę i datę jej przekazania, odsetki, jeśli są, ostateczny termin zwrotu lub raty miesięczne oraz skutki opóźnienia w płatności. Pożyczka między osobami prywatnymi, udzielona poza działalnością gospodarczą, nie wymaga zezwolenia FCA, nie podlega większości przepisów Consumer Credit Act 1974 i nie wymaga rejestracji ani opłaty skarbowej. Obie strony ją podpisują i każda zatrzymuje podpisany egzemplarz.

Dla firmy w Anglii i Walii, która świadczy usługi innej firmie: doradztwo, projektowanie, serwis, marketing czy wsparcie IT. Umowa określa usługi, wynagrodzenie, fakturowanie i płatność w uzgodnionym terminie, prawa do wytworzonych prac, poufność, ochronę danych, limit odpowiedzialności, wypowiedzenie i prawo Anglii i Walii. Opóźnienie w płatności rodzi odsetki ustawowe. Podpisują obie firmy. Dla osoby fizycznej działającej jako freelancer lepiej pasuje umowa o świadczenie usług doradczych.

Dla pracodawcy w Anglii, Walii lub Szkocji zatrudniającego pracownika na czas nieokreślony: umowa, która jest zarazem pisemnym zestawieniem warunków zatrudnienia wymaganym przez sekcję 1 Employment Rights Act 1996 — każdy pracownik musi je dostać najpóźniej pierwszego dnia pracy. Określa stanowisko, miejsce pracy, wynagrodzenie, godziny, co najmniej 5,6 tygodnia płatnego urlopu, wynagrodzenie chorobowe, zapis do programu emerytalnego, okres wypowiedzenia oraz to, gdzie są zasady dyscyplinarne i skargowe. Acas publikuje bezpłatne wzory. Podpisują obie strony.

Dla pary bez ślubu, która mieszka lub zamieszka razem: pisemna umowa o tym, jak dzielicie czynsz lub ratę kredytu i rachunki, co do kogo należy, wspólne konta i długi oraz co dzieje się z rzeczami w razie rozstania. „Małżeństwo z mocy prawa zwyczajowego” (common-law marriage) nie istnieje, więc prawo daje parom żyjącym razem znacznie mniej roszczeń niż małżonkom. Każde z Was powinno przed podpisaniem zasięgnąć niezależnej porady prawnej; własność domu pozostaje taka, jak wynika z tytułu i ewentualnej deklaracji powierniczej.

Dla rodziców po rozstaniu, którzy uzgodnili, jak wychowywać dzieci: gdzie dzieci mieszkają, czas z każdym z rodziców, ferie i szczególne dni, przekazywanie dzieci, decyzje o szkole i zdrowiu oraz sposób komunikacji i rozwiązywania sporów. To porozumienie między Wami, a nie postanowienie sądu. Cafcass publikuje bezpłatny plan wychowawczy i wskazówki – pierwsze miejsce, gdzie warto zajrzeć; każde z Was powinno zasięgnąć niezależnej porady, jeśli ma wątpliwości.

Dla pracodawcy i pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, którzy uzgadniają pracę częściowo lub całkowicie z domu: podpisana zmiana umowy określająca układ dni, datę rozpoczęcia, sprzęt, ewentualny udział w kosztach, bezpieczeństwo stanowiska pracy, ochronę danych, opcjonalny okres próbny oraz sposób przeglądu lub zakończenia ustaleń. Reszta umowy pozostaje bez zmian. Podpisują obie strony.

Dla pracodawcy i pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji: umowa, w której pracownik zachowuje w tajemnicy poufne informacje pracodawcy w czasie zatrudnienia i po nim, chroni je i zwraca przy odejściu. Wyraźnie mówi, czego nie może zakazać — sygnalizowania nieprawidłowości, zgłoszenia przestępstwa, ujawnień dozwolonych ofierze przestępstwa, mówienia o nękaniu, dyskryminacji lub płacy — i nie zawiera zakazu konkurencji ani innych ograniczeń po ustaniu zatrudnienia. Podpisują obie strony.

Dla dwóch osób prywatnych w Zjednoczonym Królestwie, które sprzedają i kupują używany samochód, furgonetkę lub motocykl. Dokument opisuje pojazd, cenę, godzinę przekazania kluczyków, przebieg i znane sprzedającemu usterki oraz zawiera pokwitowanie zapłaty. Sprzedaż „w stanie oglądanym” nie pozwala sprzedającemu fałszywie opisać auta. Prywatna sprzedaż nie wymaga podatku ani formularza: sprzedający tego samego dnia zgłasza ją online w DVLA i daje kupującemu zielony odcinek dla nowego posiadacza z dowodu rejestracyjnego (V5C). Podpisują obie strony, każda zachowuje egzemplarz.

Dla pracodawcy w Anglii, Walii lub Szkocji zatrudniającego kogoś na określony czas — zastępstwo na urlop macierzyński, sezon, projekt: umowa z datą końcową, która jest zarazem pisemnym zestawieniem warunków wymaganym najpóźniej pierwszego dnia pracy. Zawiera ochronę z Fixed-term Employees Regulations 2002, regułę czterech lat dla kolejnych umów i rozwiązanie za wypowiedzeniem. Każda ze stron powinna przed podpisaniem zasięgnąć porady. Podpisują obie strony.

Dla prywatnego wynajmującego i najemcy w Anglii. Od 1 maja 2026 r. wynajmujący może podnieść czynsz tylko zawiadomieniem na formularzu 4A na podstawie sekcji 13 Housing Act 1988, raz w roku, z co najmniej dwumiesięcznym wyprzedzeniem, a najemca może skierować sprawę do First-tier Tribunal (Property Chamber) przed wejściem nowego czynszu. Zamiast tego możecie uzgodnić czynsz niższy niż proponowany albo zachować obecny — lub obniżyć czynsz w dowolnym momencie. Porozumienie zapisuje, co i od kiedy, z podpisami obu stron. Nie może ustalić czynszu wyższego niż w zawiadomieniu, a bez zawiadomienia — wyższego niż obecny.