Praca i zatrudnienie — Szkocja

Dla pracownika w dowolnej części Zjednoczonego Królestwa, który choruje i chce pisemnie zawiadomić pracodawcę. Angielskie pismo według prawa brytyjskiego: podaje dzień rozpoczęcia nieobecności i przewidywany powrót, informuje, że pierwsze siedem dni poświadczasz własnym oświadczeniem, a przy dłuższej nieobecności prześlesz zaświadczenie lekarskie (fit note), i prosi o ustawowe (statutory sick pay) lub umowne wynagrodzenie chorobowe, należne od 6 kwietnia 2026 r. od pierwszego dnia. Nie opisuje choroby. Wysyłane e-mailem lub doręczane osobiście. Sprzedawane puste, do wypełnienia ręcznie, bo zawiera dane o zdrowiu.

Dla pracownicy w ciąży w Anglii, Walii lub Szkocji: pisemne zawiadomienie o ciąży, przewidywanym tygodniu porodu, dacie rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego i dacie rozpoczęcia zasiłku (Statutory Maternity Pay), złożone do końca 15. tygodnia przed przewidywanym tygodniem porodu, z załączonym lub doręczonym później zaświadczeniem MAT B1. Prosi pracodawcę o pisemne potwierdzenie w ciągu 28 dni daty końca urlopu i wysokości świadczenia. GOV.UK bezpłatnie objaśnia zasady. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji zwolnionego z powodu likwidacji stanowiska po co najmniej dwóch latach nieprzerwanego zatrudnienia, któremu nie wypłacono odprawy: pisemne żądanie do pracodawcy wymagane w sekcji 164 Employment Rights Act 1996 w ciągu sześciu miesięcy, z datami, Twoim wyliczeniem, jeśli je masz, 14 dniami na zapłatę i prośbą o pisemne wyliczenie, ze wskazaniem mediacji Acas i trybunału. Kalkulator GOV.UK jest bezpłatny. Wysyłane pocztą pierwszej klasy i e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji z władzą rodzicielską nad dzieckiem poniżej 18 lat: zawiadomienie o bezpłatnym urlopie rodzicielskim z danymi dziecka, datami i liczbą tygodni. Domyślne zasady dają 18 tygodni na każde dziecko, do czterech tygodni rocznie, w pełnych tygodniach, z co najmniej 21-dniowym wyprzedzeniem; od 6 kwietnia 2026 r. prawo przysługuje od pierwszego dnia pracy. Pracodawca może przesunąć urlop do sześciu miesięcy, ale nie odmówić. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który opiekuje się członkiem rodziny lub osobą na nim polegającą, mającą długotrwałą potrzebę opieki: zawiadomienie o urlopie opiekuńczym na podstawie Carer's Leave Act 2023 — do tygodnia w każdych 12 miesiącach, od pierwszego dnia pracy, w połowach dni, dniach lub całym tygodniu. Podaje daty i to, dla kogo jest opieka, tylko przez pokrewieństwo. Pracodawca może urlop przesunąć, ale nie odmówić, i nie może żądać dowodów. Prawo nie wymaga formy pisemnej, ale pisemne zawiadomienie jest Twoim dowodem. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który odchodzi z pracy: pismo z wypowiedzeniem, okresem wypowiedzenia z umowy (co najmniej tydzień po miesiącu pracy, sekcja 86 Employment Rights Act 1996) i ostatnim dniem zatrudnienia, z prośbą o pisemne potwierdzenie, końcowe rozliczenie wraz z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop oraz formularz P45. Wręcz je przełożonemu i tego samego dnia wyślij e-mailem, zachowując kopię.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który jest ojcem dziecka albo małżonkiem, partnerem w związku partnerskim lub partnerem matki: zawiadomienie o urlopie ojcowskim — tydzień, dwa tygodnie razem lub dwa osobne tygodnie, w ciągu roku od porodu — z przewidywanym tygodniem porodu, datami i oświadczeniem o współodpowiedzialności za wychowanie dziecka. Od 6 kwietnia 2026 r. urlop przysługuje od pierwszego dnia pracy; zasiłek nadal wymaga 26 tygodni stażu. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który chce zaplanować płatny urlop: datowany pisemny wniosek z pierwszym i ostatnim dniem oraz liczbą dni roboczych, z prośbą o pisemną zgodę. Jeśli umowa lub regulamin urlopowy nie stanowią inaczej, Working Time Regulations 1998 wymagają uprzedzenia o okresie dwa razy dłuższym niż urlop, a pracodawca może odmówić tylko z wyprzedzeniem równym długości urlopu. Acas bezpłatnie objaśnia zasady. Wyślij e-mailem lub wręcz osobiście.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, wobec którego po postępowaniu dyscyplinarnym zapadło zwolnienie, upomnienie lub degradacja: pismo z odwołaniem w terminie pracodawcy, z podstawami i żądaniem, z prośbą o rozprawę odwoławczą przed przełożonym niezaangażowanym w decyzję i z osobą towarzyszącą, czego oczekuje kodeks Acas. Przy zwolnieniu prosi o pisemne podanie przyczyn. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, któremu obecny lub były pracodawca nie wydał dokumentów: jedno pismo z żądaniem brakujących odcinków płacowych (sekcja 8 Employment Rights Act 1996), formularza P60 za rok podatkowy, P45 po odejściu i pisemnego zestawienia warunków zatrudnienia (sekcja 1). Wypełniasz tylko potrzebne wiersze; pozostałe znikają. Daje 14 dni i wskazuje kolejne kroki: trybunał pracy i zgłoszenie do HMRC. Wysyłane pocztą pierwszej klasy i e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji z problemem w pracy, którego rozmowa nie rozwiązała — traktowanie przez przełożonego lub kolegę, obciążenie pracą, płaca, mobbing, zmiana narzucona bez zgody: formalna pisemna skarga zgodna z kodeksem Acas, mówiąca, co się stało i czego oczekujesz, z prośbą o spotkanie bez zbędnej zwłoki i udział kolegi lub przedstawiciela związku. Kodeks i wytyczne Acas są bezpłatne. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji z niepełnosprawnością lub długotrwałą chorobą, który potrzebuje zmian w pracy — sprzętu, godzin, obowiązków, miejsca pracy, sposobu prowadzenia spotkań: pismo z prośbą o racjonalne usprawnienia na podstawie sekcji 20 Equality Act 2010, opisujące trudność w pracy (nie diagnozę) i wnioskowane zmiany, z propozycją spotkania lub skierowania do medycyny pracy. Pomóc może też bezpłatny program rządowy Access to Work. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem. Sprzedawane puste, do wypełnienia ręcznie, bo zawiera dane o zdrowiu.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który chce zmienić godziny, dni lub miejsce pracy — część etatu, skompresowany czas pracy, praca z domu lub hybrydowa: datowany pisemny wniosek ustawowy na podstawie sekcji 80F Employment Rights Act 1996, z obecnym układem pracy, wnioskowaną zmianą i datą jej wejścia oraz informacją, czy w ostatnich 12 miesiącach był inny wniosek. Prawo przysługuje od pierwszego dnia, a pracodawca musi rozstrzygnąć w ciągu dwóch miesięcy. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, któremu pracodawca lub były pracodawca nie wypłacił należnego wynagrodzenia, końcowego rozliczenia, nadgodzin lub wynagrodzenia urlopowego: przedsądowe wezwanie wskazujące należność i sposób jej obliczenia, sumę, zasadę z sekcji 13 Employment Rights Act 1996 o niedozwolonych potrąceniach i 14 dni na zapłatę, z kolejnymi krokami — bezpłatną mediacją Acas online, a potem pozwem do trybunału pracy. Wysyłane pocztą pierwszej klasy i e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który potrzebuje wolnego ponad urlop wypoczynkowy — dłuższy wyjazd, sprawy rodzinne, nauka — i chce zgody pracodawcy: pismo z prośbą o urlop bezpłatny między dwiema datami, z datą powrotu, i prośbą o pisemne potwierdzenie powrotu na to samo stanowisko oraz skutków dla urlopu, emerytury i świadczeń. Nie ma ogólnego prawa do urlopu bezpłatnego; urlop opiekuńczy, rodzicielski i czas wolny w nagłych sprawach bliskich to odrębne prawa ustawowe.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, któremu odmówiono ustawowego wniosku o elastyczną pracę: pismo z odwołaniem od decyzji, z podstawami — powód spoza ośmiu dopuszczalnych, błędne fakty, brak rzeczywistej konsultacji — i ewentualną akceptowalną alternatywą, z prośbą o spotkanie odwoławcze z osobą towarzyszącą. Cała decyzja, łącznie z odwołaniem, musi zapaść w ciągu dwóch miesięcy od wniosku, chyba że zgodzisz się na dłużej. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.