Praca i zatrudnienie: wzory i formularze

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który odchodzi z pracy: pismo z wypowiedzeniem, okresem wypowiedzenia z umowy (co najmniej tydzień po miesiącu pracy, sekcja 86 Employment Rights Act 1996) i ostatnim dniem zatrudnienia, z prośbą o pisemne potwierdzenie, końcowe rozliczenie wraz z ekwiwalentem za niewykorzystany urlop oraz formularz P45. Wręcz je przełożonemu i tego samego dnia wyślij e-mailem, zachowując kopię.

Dla pracodawcy w Anglii, Walii lub Szkocji zatrudniającego pracownika na czas nieokreślony: umowa, która jest zarazem pisemnym zestawieniem warunków zatrudnienia wymaganym przez sekcję 1 Employment Rights Act 1996 — każdy pracownik musi je dostać najpóźniej pierwszego dnia pracy. Określa stanowisko, miejsce pracy, wynagrodzenie, godziny, co najmniej 5,6 tygodnia płatnego urlopu, wynagrodzenie chorobowe, zapis do programu emerytalnego, okres wypowiedzenia oraz to, gdzie są zasady dyscyplinarne i skargowe. Acas publikuje bezpłatne wzory. Podpisują obie strony.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który jest ojcem dziecka albo małżonkiem, partnerem w związku partnerskim lub partnerem matki: zawiadomienie o urlopie ojcowskim — tydzień, dwa tygodnie razem lub dwa osobne tygodnie, w ciągu roku od porodu — z przewidywanym tygodniem porodu, datami i oświadczeniem o współodpowiedzialności za wychowanie dziecka. Od 6 kwietnia 2026 r. urlop przysługuje od pierwszego dnia pracy; zasiłek nadal wymaga 26 tygodni stażu. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który chce zaplanować płatny urlop: datowany pisemny wniosek z pierwszym i ostatnim dniem oraz liczbą dni roboczych, z prośbą o pisemną zgodę. Jeśli umowa lub regulamin urlopowy nie stanowią inaczej, Working Time Regulations 1998 wymagają uprzedzenia o okresie dwa razy dłuższym niż urlop, a pracodawca może odmówić tylko z wyprzedzeniem równym długości urlopu. Acas bezpłatnie objaśnia zasady. Wyślij e-mailem lub wręcz osobiście.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, wobec którego po postępowaniu dyscyplinarnym zapadło zwolnienie, upomnienie lub degradacja: pismo z odwołaniem w terminie pracodawcy, z podstawami i żądaniem, z prośbą o rozprawę odwoławczą przed przełożonym niezaangażowanym w decyzję i z osobą towarzyszącą, czego oczekuje kodeks Acas. Przy zwolnieniu prosi o pisemne podanie przyczyn. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, któremu obecny lub były pracodawca nie wydał dokumentów: jedno pismo z żądaniem brakujących odcinków płacowych (sekcja 8 Employment Rights Act 1996), formularza P60 za rok podatkowy, P45 po odejściu i pisemnego zestawienia warunków zatrudnienia (sekcja 1). Wypełniasz tylko potrzebne wiersze; pozostałe znikają. Daje 14 dni i wskazuje kolejne kroki: trybunał pracy i zgłoszenie do HMRC. Wysyłane pocztą pierwszej klasy i e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji z problemem w pracy, którego rozmowa nie rozwiązała — traktowanie przez przełożonego lub kolegę, obciążenie pracą, płaca, mobbing, zmiana narzucona bez zgody: formalna pisemna skarga zgodna z kodeksem Acas, mówiąca, co się stało i czego oczekujesz, z prośbą o spotkanie bez zbędnej zwłoki i udział kolegi lub przedstawiciela związku. Kodeks i wytyczne Acas są bezpłatne. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracodawcy i pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, którzy uzgadniają pracę częściowo lub całkowicie z domu: podpisana zmiana umowy określająca układ dni, datę rozpoczęcia, sprzęt, ewentualny udział w kosztach, bezpieczeństwo stanowiska pracy, ochronę danych, opcjonalny okres próbny oraz sposób przeglądu lub zakończenia ustaleń. Reszta umowy pozostaje bez zmian. Podpisują obie strony.

Dla pracodawcy i pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji: umowa, w której pracownik zachowuje w tajemnicy poufne informacje pracodawcy w czasie zatrudnienia i po nim, chroni je i zwraca przy odejściu. Wyraźnie mówi, czego nie może zakazać — sygnalizowania nieprawidłowości, zgłoszenia przestępstwa, ujawnień dozwolonych ofierze przestępstwa, mówienia o nękaniu, dyskryminacji lub płacy — i nie zawiera zakazu konkurencji ani innych ograniczeń po ustaniu zatrudnienia. Podpisują obie strony.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji z niepełnosprawnością lub długotrwałą chorobą, który potrzebuje zmian w pracy — sprzętu, godzin, obowiązków, miejsca pracy, sposobu prowadzenia spotkań: pismo z prośbą o racjonalne usprawnienia na podstawie sekcji 20 Equality Act 2010, opisujące trudność w pracy (nie diagnozę) i wnioskowane zmiany, z propozycją spotkania lub skierowania do medycyny pracy. Pomóc może też bezpłatny program rządowy Access to Work. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem. Sprzedawane puste, do wypełnienia ręcznie, bo zawiera dane o zdrowiu.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który chce zmienić godziny, dni lub miejsce pracy — część etatu, skompresowany czas pracy, praca z domu lub hybrydowa: datowany pisemny wniosek ustawowy na podstawie sekcji 80F Employment Rights Act 1996, z obecnym układem pracy, wnioskowaną zmianą i datą jej wejścia oraz informacją, czy w ostatnich 12 miesiącach był inny wniosek. Prawo przysługuje od pierwszego dnia, a pracodawca musi rozstrzygnąć w ciągu dwóch miesięcy. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, któremu pracodawca lub były pracodawca nie wypłacił należnego wynagrodzenia, końcowego rozliczenia, nadgodzin lub wynagrodzenia urlopowego: przedsądowe wezwanie wskazujące należność i sposób jej obliczenia, sumę, zasadę z sekcji 13 Employment Rights Act 1996 o niedozwolonych potrąceniach i 14 dni na zapłatę, z kolejnymi krokami — bezpłatną mediacją Acas online, a potem pozwem do trybunału pracy. Wysyłane pocztą pierwszej klasy i e-mailem.

Dla pracodawcy w Anglii, Walii lub Szkocji zatrudniającego kogoś na określony czas — zastępstwo na urlop macierzyński, sezon, projekt: umowa z datą końcową, która jest zarazem pisemnym zestawieniem warunków wymaganym najpóźniej pierwszego dnia pracy. Zawiera ochronę z Fixed-term Employees Regulations 2002, regułę czterech lat dla kolejnych umów i rozwiązanie za wypowiedzeniem. Każda ze stron powinna przed podpisaniem zasięgnąć porady. Podpisują obie strony.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, który potrzebuje wolnego ponad urlop wypoczynkowy — dłuższy wyjazd, sprawy rodzinne, nauka — i chce zgody pracodawcy: pismo z prośbą o urlop bezpłatny między dwiema datami, z datą powrotu, i prośbą o pisemne potwierdzenie powrotu na to samo stanowisko oraz skutków dla urlopu, emerytury i świadczeń. Nie ma ogólnego prawa do urlopu bezpłatnego; urlop opiekuńczy, rodzicielski i czas wolny w nagłych sprawach bliskich to odrębne prawa ustawowe.

Dla pracownika w Anglii, Walii lub Szkocji, któremu odmówiono ustawowego wniosku o elastyczną pracę: pismo z odwołaniem od decyzji, z podstawami — powód spoza ośmiu dopuszczalnych, błędne fakty, brak rzeczywistej konsultacji — i ewentualną akceptowalną alternatywą, z prośbą o spotkanie odwoławcze z osobą towarzyszącą. Cała decyzja, łącznie z odwołaniem, musi zapaść w ciągu dwóch miesięcy od wniosku, chyba że zgodzisz się na dłużej. Wręcz osobiście i wyślij e-mailem.